Sony czeka teraz jednak trudna strategiczna decyzja biznesowa: czy udostępnić Blu-ray firmie Microsoft – głównemu konkurentowi na rynku konsol do gier – w celu wykorzystania w konsoli Xbox 360? Odebrać własnemu dziecku – konsoli PlayStation 3 – istotny atut (zrezygnować z przewagi konkurencyjnej) czy upowszechnić standard własnego autorstwa i czerpać z tego zyski? Pokonać konkurencję, czy uzależnić ją od własnego rozwiązania?

Moim zdaniem Sony ostatecznie zdecyduje się udostępnić technologię Blu-ray Microsoftowi. Na krótką metę i z perspektywy rynku konsol do gier wydaje się to strzałem w stopę, ale nie po to Sony walczyło z Toshibą i ich HD DVD, żeby teraz utrudniać upowszechnianie własnego standardu. Wyobrażacie sobie, aby wciąż tylko Philips produkował płyty i odtwarzacze CD, których technologię stworzył (razem z Sony zresztą)?

Wygrana Sony z Toshibą na pewno wzmacnia pozycję PlayStation 3 względem Xboksa 360. Ekonomiści zajmujący się postępem technicznym nazwaliby to wkroczeniem przez Sony na samowarunkującą się ścieżkę rozwoju. Upowszechnienie na rynku jakiegoś standardu – bez względu na jego parametry techniczne – procentuje w przyszłości. Odejście od niego później, nawet w celu zastąpienia rozwiązaniem lepszym, może być po prostu zbyt drogie.

„The piracy paradox” sprowadza się do tego, że słaba prawna ochrona intelektualna (lub jej zupełny brak) może w specyficznych sytuacjach stać się integralną częścią rynku. W przypadku branży odzieżowej polega to na tym, że projektanci nie mogą odcinać kuponów i zarabiać długo na własnych pomysłach, bo czas życia kroju czy kreacji na rynku jest dość krótki. W skróceniu czasu życia produktu główną rolę odgrywa kopiowanie pomysłów. Masowi producenci powielają wzory i style innowacyjnych kreatorów, przez co stają się one tańsze i coraz bardziej powszechne. A kiedy stroje stają się popularne, bardziej modna grupa klientów nie ma już ochoty nosić tego, co wszyscy. Kreatorzy zmuszeni są zatem wymyślić coś nowego i cykl zaczyna się od początku.

Oczywiście, przedstawiona koncepcja nie bardzo ma zastosowanie do branży technologicznej lub farmaceutycznej, gdzie koszty wejścia na rynek z innowacyjnym produktem są znacznie wyższe lub do branży muzycznej, gdzie konsumenci kopiują utwory.

Killicoat pisze:

The AK-47’s popularity is generally attributed to its functional characteristics; ease of operation, robustness to mistreatment and negligible failure rate. The weapon’s weaknesses – it is considerably less accurate, less safe for users, and has a smaller range than equivalently alibrated weapons – are usually overlooked, or considered to be less important than the benefits f its simplicity. But other assault rifles are approximately as simple to manage, yet they have not xperienced the soaring popularity of the Kalashnikov.

The AK-47’s ubiquity could alternatively be explained as a result of a path dependent process. Economic historians recognize that an inferior product may persist when a small but early advantage becomes large over time and builds up a legacy that makes switching costly (David 1975). In the case of the AK-47 that early advantage may be that as a Soviet invention it was not subject to patent and so could be freely copied. Furthermore, large caches of these weapons were freely distributed to regimes and rebels sympathetic to the Soviet Union – more freely, that is, than weapons were distributed by the US – thereby giving the AK-47 a foothold advantage in the emerging post-World War II market for small arms.

Path-dependence, o której pisze Killicoat, nazywana jest w polskiej literaturze ekonomicznej koncepcją samowarunkujących się ścieżek rozwoju. Ogólna idea jest taka, że przewaga jaką dany produkt (przedsiębiorstwo) uzyskuje na początku, może bardzo mocno procentować w przyszłości doprowadzając do takiego upowszechnienia towaru na rynku (standaryzacji), że odejście od niego, nawet w celu zastąpienia towarem lepszym, jest po prostu zbyt drogie.

Oprócz wspomnianego już karabinku Kałasznikowa przykładami takiego sposobu rozwoju sytuacji na rynku są:

• zwycięstwo słabszego technicznie formatu VHS nad znacznie bardziej zaawansowanym, ale droższym systemem Betamax,
• powszechne zastosowanie klawiatur QWERTY, choć konstrukcja klawiatury Dvoraka jest znacznie bardziej ergonomiczna i umożliwia szybsze pisanie,
• większa popularność komputerów PC i systemów operacyjnych z rodziny Windows (a wcześniej DOSa) niż rozwiązań takich konkurentów jak Apple (MacOS).

Powyższe sytuacje (może z wyjątkiem pojedynku VHS vs. Betamax) przedstawia się często jako przykłady ułomności rynku, który nie zawsze promuje najlepsze z możliwych rozwiązań. W wielu przypadkach path-dependence może być również przyczyną powstawania monopoli.

Sama teoria jest oczywiście dużo bardziej skomplikowana i ma znacznie szersze zastosowania. Dużo się też o niej dyskutuje. Zainteresowanym polecam artykuł Witolda Kwaśnickiego z Uniwersytetu Wrocławskiego poświęcony temu problemowi.